Geschiedenis van het orgel

Toestand van voor 1935
gezien vanuit het schip

De huidige samenstelling van het Brugse kathedraalorgel is het resultaat van meer dan twee eeuwen orgelbouw.

Het oorspronkelijke instrument werd tussen 1717 en 1719 gebouwd door Jacobus Van Eynde, een bekende Ieperse orgelbouwer. Het contract werd op 6 oktober 1717 getekend, de keuring door orgelbouwer J.-B. Forceville gebeurde op 14 november 1719. Twee weken later werd het orgel ingespeeld. Om het nieuwe orgel te beschermen werd reeds voor de voltooiing besloten dat het voortaan verboden was om ‘strooij te stroyen in de kercke om rede dat het is veroorsackende in de kercke een grauwsam stoof, het geene seer schadelick is voor den nieuwen oorgel’.

Het nieuwe instrument bevond zich op het marmeren doksaal dat in 1679 werd opgericht als scheiding tussen koor en benedenkerk, en bestond uit twee manualen en een echo-klavier. Het positief was naar het koor gericht (zie foto hieronder) en het Groot Orgel naar het schip.

Na het vertrek van Van Eynde uit Brugge werd het orgel achtereenvolgens onderhouden door telgen uit de Berger-familie, uit de familie Van Peteghem en door L.B. Hooghuys. In 1902 werd besloten tot een restauratie die werd uitgevoerd door G. Cloetens die het orgel bovendien uitbreidde met een zwelwerk en een zelfstandig pedaal.

Toestand van voor 1935 gezien vanuit het koor

Huidig orgel

Het orgel werd slechts 33 jaar in deze toestand bespeeld. In 1935 besliste de kerkfabriek om het orgel samen met het doksaal te verplaatsen naar de westzijde van de hoofdbeuk en tevens het orgel te laten restaureren en vergroten. Deze opdracht werd uitbesteed aan Johannes Klais uit Bonn. Praktisch het gehele instrument werd naar Bonn overgebracht voor de restauratie, een deel werd bewaard in het atelier van orgelbouwer Jozef Loncke uit Esen. Het hoofdwerk werd geflankeerd door 2 nieuwe pedaaltorens, het rugpositief werd onder het hoofdwerk aangebracht en het zwelwerk werd boven het hoofdwerk geplaatst. Klais hing het orgel op tegen de muur en bouwde daaronder een onderwerk in een nis in de muur. Dit om de zangers op het doksaal meer ruimte te bieden. Naast deze uitbreiding werd het oud Van Eynde-pijpwerk zorgvuldig bewaard en hersteld. De tractuur werd elektro-pneumatisch uitgebouwd en bespeeld vanaf een vrijstaande speeltafel.

In 1988 werd het orgel onderworpen aan een grondige onderhoudsbeurt die uitgevoerd werd door Frans Loncke & zonen uit Zarren. Bij deze gelegenheid werden er ook een aantal registers aan het orgel toegevoegd.

Vandaag de dag wordt het kathedraalorgel onderhouden door ing. Paul Andriessen die de door Loncke verwijderde subkoppels terug in ere herstelde en er nog enkele bijplaatste.

Huidige speeltafel (Klais 1935)